Maatschappelijke gaten in begroting college

Inbreng D66-fractie tijdens het begrotingsdebat van 28 oktober 2010

Bijdragen aan de toekomst

Bijdragen aan een goede toekomst willen we allemaal. Voor oud en jong, voor mens en dier, voor een goede leefomgeving en een beter milieu. In de programmabegroting schetst het college hoe de weg naar de toekomst het komende jaar wordt ingezet.

I.                   Programma’s democratisch functioneren (1), dienstverlening (9) en de financiële paragrafen.

Het betrekken van mensen bij gemeentelijk beleid en hen het gevoel te geven dat ze ook echt serieus worden genomen blijft een wens van de gemeente.

Inwoners van de gemeente voelen zich alleen serieus genomen als er ook echt naar ze geluisterd wordt en dat wat ze te zeggen hebben invloed heeft op de te maken afweging. Gelijk krijgen hoeft niet altijd, maar ècht gehoord worden wel.

Te vaak komt het voor dat mensen niet op de hoogte zijn van wat er gebeurd, wordt besloten en de verdere verloop van het traject. Of wordt er formeel gesteld dat “de gemeente niet verantwoordelijk is”. Of worden er beloftes gedaan die niet (tijdig) worden nagekomen. Dat is de nummer een oorzaak van het niet serieus genomen voelen van mensen.

Voorbeelden zijn er te over: de gevolgen van de containerterminal, bestemmingsplan nieuwe sloot, parkeerpoblemen in een woonwijk.

Dit gemeentebestuur wil betrokken inwoners die meedenken, meedoen en zich betrokken voelen bij de ontwikkelingen in de gemeente. Dat proces begint hier, in het gemeentehuis! Een minder formele opstelling in de communicatie, het luisteren naar alternatieve plannen, het sturen van een extra brief, het plegen van een telefoontje naar een bezwaarmaker. Het is zo eenvoudig, maar het gebeurd niet.

En als inwoners van de gemeente dan toch te maken krijgen met de gemeente moet de dienstverlening goed zijn. Het college heeft de ambitie een excellente dienstverlening neer te zetten. De streefdoelen sluiten daar ook op aan. D66 hoopt dat we volgend jaar dan ook kunnen constateren dat deze gehaald zijn. Want hoewel  ieder jaar de doelen mooi zijn, blijft de realisatie daar steeds bij achter. Het op tijd beantwoorden van brieven, mail en vragen moet nog altijd veel beter.

In de voorjaarsnota zijn een aantal investeringen voor het komende jaar genoemd. Na navraag blijkt dat de keuze daarvoor is gebaseerd op het uitgangspunt van de economische levensduur. Het komt echter nogal vreemd over om in een tijd dat we staan voor een ongekend grote bezuinigingsoperatie te gaan investeren in een nieuwe keuken en nieuw kantoormeubilair. Dat valt niet uit te leggen en is ook niet noodzakelijk. Door uit te gaan van de technische levensduur en de investeringen een of meerdere jaren op te schuiven wordt niet alleen geld uitgespaard, maar laten we ook zien dat we als gemeente intern offers brengen en bewust omgaan met niet-noodzakelijke uitgaven. In een ‘normaal’ huishouden zouden we in economisch moeilijke tijden ook de aanschaf van het nieuwe bankstel of keuken hebben uitgesteld. Laten we dat dan ook doen in het gemeentelijk huishouden.

In deze tijden waarin veel mensen merken dat het minder gaat met de economie, waarin de werkloosheid relatief hoog is, moeten we voorkomen dat we als gemeente onze inwoners onnodig nog meer op kosten jagen. En dan geldt dat we niet alleen eenzijdig de OZB proberen gelijk te houden, maar ook alle andere belastingen en heffingen.

De notitie van het college wijkt af van dat uitgangspunt, door juist nu te gaan onderzoeken of het mogelijk is om de veegkosten toe te gaan rekenen bij zowel de rioolheffing als bij de afvalstoffenheffing. Dat leidt straks ook tot meer kosten voor de inwoners.

Volgens de notitie van de wethouder was de afvalstoffenheffing jarenlang 100% kostendekkend. In werkelijkheid was er sprake van een jarenlang overschot. Steeds weer werd er teveel opgehaald bij inwoners. De D66-fractie is dan ook erg benieuwd naar de cijfers over een paar maanden over 2010.

D66 zou het voorstel willen doen om vanaf 2012 een onderscheid te gaan maken naar 1, 2 en meerpersoonshuishoudens. Bij narekening blijkt dat de 1, maar ook de 2-persoonshuishoudens naar verhouding veel te veel betalen aan afvalstoffenheffing. Een systeem waarbij het onderscheid tussen 1, 2 en meer personen wordt gemaakt is daardoor rechtvaardiger en legt nadrukkelijker de rekening neer bij de gebruiker. In het land zijn dan ook genoeg gemeenten te vinden waar dit onderscheid zo wordt gemaakt. Wij willen de wethouder dan ook verzoeken deze optie te onderzoeken en volgend jaar terug te komen naar de raad, met een uitwerking dat vanaf 2012 ingevoerd zou kunnen worden voor zowel de afvalstoffenheffing als de rioolheffing.

II.                Programma zorg en welzijn (3), programma jeugd,onderwijs, cultuur en sport (4) en programma economie werk en bijstand (7).

Cultuur draagt bij aan een leefbare gemeente. Daarnaast biedt het de mogelijkheid tot ontwikkeling. Een bibliotheek is voor het onderwijs onmisbaar, net als voor veel ouderen en mensen met een minimuminkomen. De bibliotheek moet dan ook worden gezien als een basisvoorziening. Het herstelplan dat er nu ligt biedt geen herstel, maar schuift de problemen slechts op. In de toekomst zullen ze net zo hard en dringend weer terug komen. Dit college investeert liever in de stenen dan in de cultuur zelf. Liever een duur gebouw dan een goede bibliotheek.

Datzelfde geldt voor de andere cultuurinstellingen in Alphen. Er is geen cultuurinstelling in Alphen meer te vinden dat financieel gezond is. Allemaal kampen ze met financiële problemen. Op het moment dat er een dreigt om te vallen komt dit college met halfslachtige maatregelen, die noch een oplossing zijn, noch getuigen van een lange termijnvisie. Landelijk wordt er slechts 1% van het BBP aan cultuur uitgegeven, en ook het college hier, dat zegt cultuur belangrijk te vinden, is niet van plan zich hier positief in te onderscheiden.

Na jaren kunnen we als D66 constateren dat er een toenemende aandacht is ontstaan voor schooluitval op de middelbare school en dat ten minste het probleem goed in kaart is gebracht.

Minder aandacht is er nog voor de uitval op de basisschool. De drempel voor speciaal onderwijs wordt steeds hoger en kinderen die daardoor aangewezen zijn op het ‘normale’ onderwijs maar dat niet aankunnen dreigen in toenemende mate buiten de boot te vallen. D66 wil de wethouder met klem verzoeken aandacht te hebben voor deze groep kinderen en in samenwerking met scholen en zorginstellingen te zorgen voor een goede aansluiting en maatregelen indien nodig.

Daarnaast blijft er ook aandacht nodig voor kinderen die juist ‘te makkelijk’ mee kunnen komen, ook zij hebben aandacht nodig en een op hen toegesneden aanpak.

Bewegen en dus sport draagt in hoge mate bij aan de volksgezondheid. D66 constateert dat vooral ook sportverenigingen onder steeds groter wordende financiele druk staan. Dit komt door de recessie maar vooral ook door de steeds zwaarder wegende regelgeving, zoals bijvoorbeeld het rookverbod en de stringentere ordehandhaving. Het masterplan sport zal ongetwijfeld nieuwe impulsen geven, maar de daarbij bijbehorende tarieven vormen een extra zware belasting voor de verenigingen. Van de vrijwilligers wordt steeds meer gevraagd terwijl diezelfde vrijwilligers zelf steeds meer geld moeten meebrengen. Verenigingen constateren inmiddels omzetdalingen van bijna 30% en ervaren kostenverhogingen van vele procenten. Wij maken ons zorgen over dalende ledenaantallen met als direct gevolg een aantasting van de volksgezondheid bij jong en oud. Verenigingen zijn geen luxe maar noodzaak. Zij hebben niets aan prachtige volzinnen en beloftes maar wel aan feitelijke steun.

Mensen mee laten doen is een belangrijke taak van de gemeente. Het reintegreren van mensen in de samenleving geeft mensen de kans om een nieuw bestaan op te bouwen en weer mee te doen. D66 vindt dat we de re-integratieactiviteiten moeten gaan beoordelen op de effecten en niet meer alleen op de verrichte inspanningen. Dat geeft een vertekend beeld en maakt sturing onmogelijk.

Nog steeds hebben we een aanzienlijke groep mensen die van niet meer dan een minimuminkomen moet rondkomen. Deze groep is uitermate kwetsbaar. Het is dan ook niet meer dan terecht dat deze mensen worden ontzien bij de komende bezuinigingsoperatie. Een blijvende ergernis voor D66 is dat slechts 58% van de groep met een inkomen tot 110% van het minimum worden bereikt met de minimaregelingen. Dat moet en kan beter. Deze mensen zijn bekend, als de gemeente ze niet kent, dan kennen andere organisaties ze wel. Maak daar gebruik van en wijs mensen op de regelingen waar ze recht op hebben!

III.             Programma’s duurzaamheid (2), mobiliteit (5), veiligheid (6) en wonen en woonomgeving (8).

Het programma duurzaamheid is bij uitstek het programma dat de zorg voor de toekomst, voor een beter milieu zou moeten weerspiegelen.

Het college heeft zichzelf een matige doelstelling gesteld door te stellen dat in 2014 10% van het energieverbruik duurzaam wordt opgewekt. Alleen de geplande windmolens al realiseren een groot deel van deze doelstelling. Dat betekent dat de gemeente zelf nauwelijks iets hoeft en wil doen. En dat terwijl er zoveel mogelijkheden zijn. Investeringen zijn hier op zijn plaats. Het investeren in energiebesparende maatregelen in het openbaar gebied, in vastgoed kost in eerste instantie geld, maar gaat al heel snel geld opleveren.

Ook het scheiden van afval is een manier om te zorgen voor een beter milieu. Het percentage afval dat wordt gescheiden aan de bron blijft echter al jaren steken en de ambities doen hetzelfde. En na een snelle start met het scheiden van plastic blijft ook hier het college steken. In plaats van het voortvarend uitbreiden van het aantal inzamelpunten in het komende jaar, wordt het aantal locaties uitgebreid tot slechts 40 volgend jaar. D66 zou graag zien dat naast iedere papiercontainer er straks ook een plasticcontainer staat. En dat allemaal niet pas in 2020, maar volgend jaar. Dat is bijdragen aan de toekomst.

(On)veiligheid is vooral een gevoel. Maar gevoelens zijn ook feiten! Het onveilig voelen heeft een enorme impact op het leven van mensen en is daarom onaanvaardbaar. Alleen het op de agenda plaatsen van problemen is niet genoeg. Het gaat om zichtbare, concrete maatregelen die mensen het vertrouwen geven dat er gewerkt wordt aan een veilige omgeving. En dat is niet het plaatsen van camera’s, deze leveren geen extra veiligheid op maar maken tegelijkertijd wel een enorme inbreuk in het leven van mensen. Het langs elkaar heen werken van organisaties moet worden aangepakt en er moet betere afstemming worden bereikt voor een beter resultaat.

Te lezen valt dat er gewerkt gaat worden aan een betere verkeersveiligheid rondom scholen. Dat is een initiatief dat valt toe te juichen. Maar het helaas blijft het bij deze opmerking. D66 wil de wethouder dan ook verzoeken te komen met een rapportage waarbij de knelpunten in de verkeersveiligheid in de directe omgeving van de scholen worden geïnventariseerd, op basis van de ervaringen die de scholen hebben. Daarbij zien we graag een vertaalslag waarin de wethouder per knelpunt aangeeft welke oplossingsrichting daarbij is bedacht.

Het stimuleren van Openbaar Vervoer is in theorie een goede manier om milieu te ontzien en bovendien de drukte op de wegen te verminderen. De ambities van het college zijn op dit punt voor de verandering eens niet gering. Aansluiting op het nachtnet, een verbinding met Amsterdam en de uitbreiding van busvervoer in wijken en kleine kernen. Al deze punten staan jaar in jaar uit in de programmabegroting. Maar resultaten worden er niet geboekt. D66 zou dan ook graag zien dat het college eens concrete stappen en een concrete tijdsplanning aan deze speerpunten zou verbinden. Speerpunten zijn er om te realiseren en niet om tot in het oneindige op het wensenlijstje te laten staan.

En dan een andere grote wens van de gemeente; de Maximabrug. De discussie is dit jaar eindelijk van start gegaan en voor het komende jaar staat de besluitvorming op de planning. D66 blijft wel van mening dat de brug alleen kan worden gerealiseerd als er ook tegelijkertijd duidelijkheid bestaat over de aanleg van de grote bypass. Geen halve maatregelen, geen kleine bypass door de stad heen, maar een lange-termijn oplossing voor een al heel lang spelend probleem. Ook dat is bijdragen aan de toekomst. Maar daarbij moet ook tegelijkertijd de discussie worden gevoerd over de toekomst van de Gnephoek. Alleen een integrale afweging over het hele gebied, burg, weg en polder doet recht aan deze discussie en leidt tot een goede beslissing.

De realisatie van nieuwbouw blijft achter bij de planning, dit heeft gevolgen voor inwoners, met name die mensen die aangewezen zijn op het goedkope segment van de woningmarkt. De wachtlijsten voor een betaalbare huurwoning stijgen ieder jaar verder en bereiken inmiddels ongekende hoogte. Het college zou er volgens D66 goed aan doen in te zetten op het vlot trekken van de verschillende projecten. Daarnaast zou D66 graag meer aandacht zien voor de realisatie van extra starterswoningen. Het experiment aan de Lage Zijde met het tijdelijk verhuren aan jongeren was een goede eerste stap, pak nu ook door! Het vasthouden van jongeren en door te voorkomen dat ze vertrekken naar andere steden door het gebrek aan woonruimte in Alphen is in het belang van de gemeente. En juist dat zou een speerpunt moeten zijn van dit college.

Alphen a/d Rijn, 28 oktober 2010